Του Paul Iddon*

Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη το 2022 ολοκληρώθηκε την Πέμπτη 30 Ιουνίου. Οι δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν και του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη την τελευταία ημέρα της συνόδου αυτής θα μπορούσαν να δώσουν κάποια πρώιμη εικόνα για το πώς θα μπορούσαν να μοιάζουν οι ελληνικές και οι τουρκικές αεροπορικές δυνάμεις στο τέλος αυτής της δεκαετίας.

Ο Πρόεδρος Μπάιντεν δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν την πώληση εκσυγχρονισμένων μαχητικών αεροσκαφών F-16 στην Τουρκία.

Την Τρίτη, η Τουρκία συμφώνησε προσωρινά να άρει τις προηγούμενες αντιρρήσεις της για την ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στη συμμαχία. Ο Μπάιντεν αρνήθηκε ότι η δηλωθείσα υποστήριξή του για την πώληση των F-16 ήταν ως αντάλλαγμα για την κρίσιμη έγκριση από μεριάς της Τουρκίας για την αποδοχή των δύο σκανδιναβικών χωρών, επισημαίνοντας ότι είχε εκφράσει προηγουμένως την έγκρισή του προτού καν προκύψει αυτό το ζήτημα.

“Είχα πει τον Δεκέμβριο, όπως θα θυμάστε, ότι πρέπει να τους πουλήσουμε τα αεροσκάφη F-16 και να εκσυγχρονίσουμε και αυτά τα αεροσκάφη”, είπε ο Μπάιντεν. “Δεν είναι προς το συμφέρον μας να μην το κάνουμε αυτό”.

“Και δεν υπήρχε κανένα αντάλλαγμα με αυτό”, πρόσθεσε. “Ήταν απλώς ότι πρέπει να πουλήσουμε, αλλά χρειάζομαι την έγκριση του Κογκρέσου για να μπορέσω να το κάνω αυτό. Και νομίζω ότι μπορούμε να το κάνουμε αυτό”.

Ο Μπάιντεν αναφερόταν σε τουρκικό αίτημα από τον περασμένο Οκτώβριο για την αγορά 40 νέων F-16 Block 70/72 και 80 κιτ εκσυγχρονισμού για τον υπάρχοντα στόλο της, σε μια συμφωνία αξίας 6 δισ. δολαρίων.

Η Τουρκία χρειάζεται αυτά τα νέα μαχητικά-βομβαρδιστικά και τα κιτ εκσυγχρονισμού για να διατηρήσει την πολεμική της αεροπορία εκσυγχρονισμένη, ειδικά από τη στιγμή που της απαγορεύτηκε η αγορά αεροσκαφών πέμπτης γενιάς F-35 Lightning II μετά τη μοιραία αγορά των ρωσικών πυραυλικών συστημάτων αεράμυνας S-400.

Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε επίσης στη σύνοδο κορυφής της Μαδρίτης ότι η χώρα του έχει στείλει επιστολή αιτήματος για την αγορά μιας μοίρας F-35, 20 αεροσκάφη σύμφωνα με Έλληνες αξιωματούχους, με πιθανή επιλογή για μια δεύτερη, ή έως και 40 F-35 συνολικά.

Ο κ. Μητσοτάκης αναγνώρισε ότι η διαδικασία από την παραγγελία μέχρι την παραλαβή των αεροσκαφών θα είναι χρονοβόρα, εκτιμώντας ότι η Αθήνα δεν θα παραλάβει τα αεροσκάφη stealth μέχρι τουλάχιστον το 2027-28.

“Μέρος αυτής της διαδικασίας είναι η αποστολή του αιτήματος, η οποία έγινε τις τελευταίες ημέρες”, είπε.

Εάν εγκριθούν και οι δύο αυτές συμφωνίες, η Ελληνική Πολεμική Αεροπορία (HAF) θα εξακολουθεί να έχει τεχνολογικό πλεονέκτημα έναντι της μεγαλύτερης πολεμικής αεροπορίας της Τουρκίας.

Όπως περιγράφηκε προηγουμένως εδώ, εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν επιτρέψουν στην Τουρκία να αγοράσει αυτά τα νέα F-16 και τα κιτ εκσυγχρονισμού, η HAF θα καταλήξει πιθανότατα να διαθέτει έναν πιο τεχνολογικά προηγμένο στόλο μαχητικών αεροσκαφών μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 2020.

Από την άλλη πλευρά, εάν η Αθήνα αποκτήσει τη μοίρα των F-35 και η Άγκυρα τα νέα F-16 και τα κιτ εκσυγχρονισμού, η πρώτη θα εξακολουθήσει να έχει σαφές τεχνολογικό πλεονέκτημα. Και όχι μόνο επειδή θα είναι η μόνη που θα διαθέτει αεροσκάφη πέμπτης γενιάς.

Η Ελλάδα έχει ήδη εξασφαλίσει σύμβαση για την αναβάθμιση 84 F-16 της HAF σε Block 72. Η Lockheed Martin θα ολοκληρώσει αυτή τη σύμβαση στα μέσα του 2027. Έτσι, ακόμη και αν η κυβέρνηση Μπάιντεν μπορέσει να κερδίσει σύντομα την έγκριση του Κογκρέσου για τη συμφωνία με τα τουρκικά F-16, κάτι που δεν είναι καθόλου εγγυημένο, η Ελλάδα θα παρατάξει 84 εκσυγχρονισμένα F-16 πριν την Τουρκία.

Επιπλέον, η Ελλάδα θα αρχίσει επίσης να παραλαμβάνει τα F-35 περίπου την ίδια στιγμή που η Lockheed Martin θα ολοκληρώσει την αναβάθμιση αυτών των F-16 της HAF, με την προϋπόθεση ότι θα μπορέσει να εξασφαλίσει μια συμφωνία για τουλάχιστον μια μοίρα, κάτι που δεν είναι απίθανο. Η Αθήνα φέρεται προηγουμένως να έχει εκφράσει την προθυμία της να αγοράσει μεταχειρισμένα F-35, γεγονός που θα μπορούσε να σημαίνει ότι μπορεί να αποκτήσει τα αεροσκάφη λίγο νωρίτερα.

Και αυτό χωρίς να αναφέρουμε τα 24 αεροσκάφη Dassault Rafale F3R 4,5 γενιάς που η Ελλάδα έχει ήδη αρχίσει να παραλαμβάνει από τη Γαλλία, τα οποία είναι πιο προηγμένα από οποιοδήποτε αεροσκάφος στο τουρκικό οπλοστάσιο.

Πριν από τη σύνοδο κορυφής της Πέμπτης, η τουρκική κυβέρνηση φέρεται να εξέτασε το ενδεχόμενο να αγοράσει Eurofighter Typhoon από το Ηνωμένο Βασίλειο, εάν δεν σημειωθεί πρόοδος στη συμφωνία για τα F-16. Το Λονδίνο ήρε τον Μάιο όλους τους περιορισμούς στις εξαγωγές όπλων που είχε επιβάλει στην Άγκυρα για τη διασυνοριακή στρατιωτική της επίθεση στη Συρία τον Οκτώβριο του 2019, καθιστώντας δυνατή την πώληση. Το Ηνωμένο Βασίλειο φέρεται επίσης να πιέζει για την πώληση Eurofighter στην Τουρκία.

Η αγορά Eurofighter θα είχε νόημα για την Τουρκία. Θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως μια προσωρινή λύση 4,5 γενιάς για την τουρκική πολεμική αεροπορία μέχρι να μπορέσει τελικά είτε να προμηθευτεί είτε να κατασκευάσει ένα αεροσκάφος πέμπτης γενιάς και ως αντίβαρο στα ελληνικά Rafales.

Ωστόσο, εάν η Άγκυρα λάβει έγκριση για την αγορά των F-16 Block 70/72, μπορεί να αποφασίσει ότι μια τέτοια αγορά θα ήταν περιττή, δεδομένου ότι η παραλλαγή Viper έχει πολλά χαρακτηριστικά πέμπτης γενιάς.

Είτε έτσι είτε αλλιώς, η Τουρκία θα εξακολουθήσει να δυσκολεύεται να ξεπεράσει το σημαντικό τεχνολογικό πλεονέκτημα που θα αποκτήσει πιθανότατα η HAF μέχρι το 2030.

Ακόμη και αν η Τουρκία διαθέσει 120 F-16 Block 70/72 (40 ολοκαίνουργια και 80 αναβαθμισμένα), θα έχει να αντιμετωπίσει 84 HAF Block 72 Vipers (όλα σε υπηρεσιακή ετοιμότητα το αργότερο μέχρι το δεύτερο μισό του 2027), 20-40 F-35 και, τουλάχιστον, 24 Rafales. Με άλλα λόγια, όχι λιγότερα από 128 μαχητικά της HAF με ίσες ή ανώτερες δυνατότητες από τα καλύτερα αεροσκάφη της Τουρκίας.

Και ακόμη και αν η Τουρκία αγοράσει μια ή δύο μοίρες προηγμένων Eurofighter επιπλέον των αναβαθμισμένων F-16, η HAF πιθανότατα θα διατηρήσει αυτό το τεχνολογικό πλεονέκτημα.

*Ανεξάρτητος αρθρογράφος/δημοσιογράφος που γράφει για θέματα Μέσης Ανατολής, ιστορία, πολιτική