Του Clive Cookson

Το εξαιρετικά μεταδοτικό νέο στέλεχος του κορωνοϊού που εμφανίστηκε στη νοτιοανατολική Αγγλία εξαπλώνεται ταχύτατα στο υπόλοιπο Ηνωμένο Βασίλειο και ήδη έχει εμφανιστεί και αλλού στον κόσμο, όπως προειδοποίησαν την Κυριακή οι επιστήμονες.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δήλωσε πως το Evolution Working Group εργάζεται στενά με τις ιατρικές αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου για να κατανοήσει το πώς το μεταλλαγμένο στέλεχος, που τώρα ονομάζεται B.1.1.7, μπορεί να επηρεάσει την πορεία της πανδημίας. Έχει εντοπιστεί στην Ολλανδία, στη Δανία και στην Αυστραλία.

Επιστήμονες λένε πως δυο πτυχές του B.1.1.7 τους ανησυχούν. Η μία είναι ο πρωτοφανής αριθμός των μεταλλάξεων που φέρει. Η άλλη είναι η ταχύτητα με την οποία αντικαθιστά άλλα στελέχη του ιού Sars-Cov-2 στη νοτιοανατολική Αγγλία.

Ο Jeffrey Barrett, διευθυντής του Covid Genomics Initiative στο Wellcome Sanger Institute, δήλωσε πως έχουν αλλάξει 23 γράμματα στον ιιό γενετικό κώδικα, από τα οποία τα 17 μπορεί να επηρεάσουν τη συμπεριφορά του ιού –βοηθώντας το συγκεκριμένα να εισέλθει και να πολλαπλασιαστεί εντός των ανθρώπινων κυττάρων. «Αυτό το νέο στέλεχος είναι πολύ ανησυχητικό, και δεν μοιάζει με οτιδήποτε έχουμε δει μέχρι τώρα στην πανδημία».

Δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής αποδείξεις πως οι μεταλλάξεις επηρεάζουν την πορεία της ασθένειας σε ανθρώπους που μολύνονται με τον B.1.1.7 ή την αποτελεσματικότητα των υπό ανάπτυξη εμβολίων κατά της Covid-19.

«Οι νοσηλείες έχουν αυξηθεί τελευταία (στο νοτιοανατολική Αγγλία) αλλά χοντρικά ευθυγραμμίζονται με την αύξηση του αριθμού των κρουσμάτων, κάτι που δεν παραπέμπει στο ότι το νέο στέλεχος οδηγεί σε πιο σοβαρά συμπτώματα», ανέφερε ο François Balloux, διευθυντής του UCL Genetics Institute στο Λονδίνο.

«Θα με εξέπληττε αν προκύψουν αποδείξεις πως δημιουργεί πιο σοβαρά συμπτώματα», πρόσθεσε ο καθηγητής Balloux. «Δεν είναι ένα στέλεχος που θα μπορεί να ξεφύγει της προστασίας που παρέχει η ανοσοποίηση που προκαλούν τα τωρινά εμβόλια ή μια προηγούμενη μόλυνση».

Όπως Kristian Andersen, διευθυντής του τμήματος γονιδιωματικής μολυσματικών ασθενειών του Scripp Research Institute της Καλιφόρνια, δήλωσε πως «έχω δει πολλά άρθρα που δηλώνουν πως «δεν υπάρχει επίπτωση στην ανοσία ή στα εμβόλια ή στα κλινικά στοιχεία. Αυτό δεν είναι σωστό… το γεγονός είναι πως δεν γνωρίζουμε, αλλά θα μάθουμε τις επόμενες εβδομάδες».

Επιστήμονες στα βρετανικά κρατικά μικροβιολογικά εργαστήρια της Porton Down και αλλού εργάζονται σκληρά για να κατανοήσουν αν και πώς οι μεταλλάξεις επηρεάζουν τη σοβαρότητα της ασθένειας και την ανοσοποιητική αντίδραση του οργανισμού, καθώς και την μεταδοτικότητα του ιού.

Η αυξημένη μολυσματικότητα του νέου στελέχους φαίνεται από το γεγονός πως, μετά την εμφάνισή του στο Kent στις 20 Σεπτεμβρίου, ευθύνονταν για το 28% των μολύνσεων στο Λονδίνο μέχρι τις αρχές Νοεμβρίου και για 62% το Σαββατοκύριακο που έληξε στις 9 Δεκεμβρίου.

Τα υπολογιστικά μοντέλα υποδηλώνουν πως είναι 70% πιο μεταδοτικό απ’ ότι άλλα στελέχη του Sars-Cov-2 που κυκλοφορούν στο Ηνωμένο Βασίλειο και αυξάνει την αξία R –τον μέσο αριθμό ανθρώπων στους οποίος κάποιος μεταδίδει τη μόλυνση Covid-19- κατά 0,4, που καθιστά την πανδημία πολύ δυσκολότερο να ελεγχθεί χωρίς αυστηρά μέτρα lockdown.

Σύμφωνα με εργασία που δημοσιοποιήθηκε το Σάββατο από το Covid-19 Genomics Consortium UK, εργαστήρια έχουν βρει την αλληλουχία 1.623 ιογενών γονιδιωμάτων Sars-Cov-2 που δείχνουν το στέλεχος B.1.17. Σε αυτά περιλαμβάνονται 519 στο Λονδίνο, 555 στο Κεντ, 545 σε άλλα σημεία του Ηνωμένου Βασιλείου περιλαμβανομένης της Σκοτίας και της Ουαλία, και τέσσερα σε άλλες χώρες.

Οι κανονικές εξετάσεις Covid-19 δεν εντοπίζουν μεταλλάξεις του ιού. Τα στελέχη μπορούν να αναγνωριστούν μόνο μέσω μιας «ανάγνωσης» και των 30.000 γραμμάτων γενετικού κώδικα σε κάθε δείγμα Sars-Cov-2 χρησιμοποιώντας εξειδικευμένα μηχανήματα αλληλουχίας.

«Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Δανία εμφανίζουν την πιο τακτική και μακροχρόνια αλληλουχία παγκοσμίως», σημείωσε η Emma Hodcroft, γενετίστρια ιών στο Πανεπιστήμιο της Βέρνης στην Ελβετία. «Άρα το στέλεχος θα μπορούσε να είναι αλλού και να μην έχει εντοπιστεί ακόμα. Περισσότερες συντονισμένες προσπάθειες για την εύρεση της αλληλουχίας τοπικά και παγκοσμίως θα μας βοηθούσαν να παρακολουθήσουμε τα στελέχη».

Όλοι οι ιοί μεταλλάσσονται και ο B.1.1.7 δεν είναι το πρώτο στέλεχος που προκαλεί ανησυχία. Στα παραδείγματα περιλαμβάνονται η μετάλλαξη D614G που προέκυψε στις αρχές της πανδημίας η οποία αυξάνει μέτρια την μεταδοτικότητα της Covid-19. Αυτό το στέλεχος εξαπλώθηκε από την Ισπανία στην υπόλοιπη Ευρώπη το καλοκαίρι. Η μετάλλαξη Y453F προέκυψε από τα μινκ της Δανίας αλλά δεν έχει εξαπλωθεί ευρέως σε άλλες χώρες.

Το στέλεχος που προκαλεί τώρα την μεγαλύτερη διεθνή ανησυχία, πέραν του B.1.1.7, είναι ένα διαφορετικό στέλεχος στη Νότια Αφρική που ονομάζεται 501.V2.

Ο καθηγητής Salim Abdool Karim, επικεφαλής του προγράμματος της χώρας για την Covid-19, δήλωσε την Παρασκευή: «Δεν περιμέναμε τον ταχύ τρόπο με τον οποίον αυτό το στέλεχος έχει γίνει κυρίαρχο στη Νότια Αφρική… Βρίσκουμε μεταξύ 80% και 90% του ιού είναι αυτό το στέλεχος 501.V2».

Ο καθηγητής Karim είπε πως το 501.V2 αυξάνει το «ιιό φορτίο» -την ποσότητα του ιού που βρίσκεται στους ασθενείς- «που μπορεί να μεταφραστεί σε υψηλότερη συχνότητα μετάδοσης». Τα προκαταρκτικά ευρήματα στο Ηνωμένο Βασίλειο υποδηλώνουν πως το B.1.1.7 έχει παρόμοια επίπτωση.