LaPolitica

Αν παρακολουθήσει κανείς τις εσωτερικές διεργασίες στον ΣΥΡΙΖΑ εν όψει του συνεδρίου που θα διεξαχθεί την ερχόμενη Άνοιξη, θα διαπιστώσει με ευκολία ότι οι μεν «θεματοφύλακες» της Αριστερής ταυτότητας του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης αντιμετωπίζουν με δέος την λεγόμενη πιθανή «πασοκοποίηση», οι δε θιασώτες του ανοίγματος και του μετασχηματισμού του κόμματος σε κεντροαριστερό πολιτικό φορέα κυβερνητισμού, επιχειρούν να πείσουν τη μειοψηφία ότι κίνδυνος «πασοκοποίησης» δεν υφίσταται.

Οι δεύτεροι δεν έχουν το θάρρος να εξηγήσουν στις μειοψηφικές γκρούπες ότι η «πασοκοποίηση» δεν ισοδυναμεί αναγκαστικά με αρνητική εξέλιξη αρκεί να υπάρχει μία μίνιμουμ συμφωνία αποδοχής της αναγκαιότητας του μετασχηματισμού του ΣΥΡΙΖΑ, της επανίδρυσής του και, τελικά, της διεύρυνσής του και σαφής ορισμός της, μιας και το ΠΑΣΟΚ ως πολιτικό φαινόμενο πέρασε από διάφορες φάσεις στις πάνω από τρεις δεκαετίες που κυριάρχησε στην πολιτική ζωή του τόπου.

Ο μετασχηματισμός του ΣΥΡΙΖΑ συνιστά ιδιότυπη, πρωτόγνωρη διαδικασία στα μεταπολιτευτικά χρονικά. Ένα κόμμα διαμαρτυρίας, με ελάχιστη επιρροή στην κοινωνία, που πάλευε για την είσοδό του στη Βουλή, εξελίχθηκε εν μέσω των ριζικών αλλαγών στο πολιτικό σύστημα που έφερε η οικονομική κρίση, σε κόμμα εξουσίας, την οποία διεκδίκησε και τελικά πήρε. Ωστόσο από το 2012, όταν εκτοξεύθηκαν τα ποσοστά του κόμματος, μέχρι τις εκλογές του 2019, όταν το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα έχασε τις εκλογές, αλλά συγκράτησε ποσοστό της τάξης του 31,5% επιβεβαιώνοντας ότι πρόκειται για τον ισχυρό πόλο του πολιτικού συστήματος που συνιστά το αντίπαλο δέος της Δεξιάς.

Ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας, το βράδυ της εκλογικής ήττας της 7ης Ιουλίου αναγνώρισε ως μία από τις αιτίες τη μη αντιστοίχιση του «κομματικού ΣΥΡΙΖΑ» με τον «κοινωνικό ΣΥΡΙΖΑ» και έδωσε το σύνθημα της διεύρυνσης.

Από εκείνη την ημέρα τη συζήτηση γύρω από το διαδικαστικό πλαίσιο και την ολοκλήρωση της διεύρυνσης του κόμματος έχει στοιχειώσει ο φόβος της «πασοκοποίησης».

Ποιας «πασοκοποίησης» όμως; Σε μια εποχή που πολιτικοί, δημοσιογράφοι και απλοί ψηφοφόροι αδυνατούν να διαχωρίσουν στο μυαλό τους το κόμμα από την παράταξη, η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ έπρεπε κάποια στιγμή να βγει μπροστά, χωρίς το βλέμμα στο εσωτερικό του κόμματος και να δηλώσει ότι ο ΣΥΡΙΖΑ ηγείται της Δημοκρατικής Παράταξης. Στην ηγεσία αυτής της Παράταξης είχε βρεθεί στο παρελθόν ο Ανδρέας Παπανδρέου. Το ΠΑΣΟΚ της δεκαετίας του 1980 ηγείτο της Δημοκρατικής Παράταξης, δεν ήταν η Δημοκρατική Παράταξη. Κανένα κόμμα δεν είναι από μόνο του Παράταξη. Υπό μία έννοια οι παρατάξεις (προοδευτική και συντηρητική) υφίστανται για πάνω από έναν αιώνα. Συνεπώς διαθέτουν ιστορικά τους σύμβολα που διαπερνούν τους κομματικούς φορείς που ηγούνται αυτών σε όλο το φάσμα της ιστορίας του ελληνικού κράτους. Ο Αλέξης Τσίπρας δεν πρέπει να φοβηθεί. Πρέπει να αντλήσει από την ιστορία τα σύμβολα της Δημοκρατικής Παράταξης και να διεκδικήσει για τον ΣΥΡΙΖΑ τον ρόλο του ιστορικού συνεχιστή της. Σχηματικά και με όρους ιστορικούς θα μπορούσε να το δίλημμα να τεθεί ως εξής: Συνεχιστές του «Ανδρέα» και του ΠΑΣΟΚ της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας ή μικρών πολιτικών φορέων της Αριστεράς που άφησαν ασήμαντο αποτύπωμα στην ιστορία;   

Η ολοκλήρωση της διεύρυνσης θα δημιουργήσει νέους όρους. Το «πράσινο» ποτάμι, οι άλλοτε ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ που θα οργανωθούν στον ΣΥΡΙΖΑ θα αλλάξουν τους αριθμητικούς συσχετισμούς. Η ολοκλήρωση της διεύρυνσης προϋποθέτει να αποκτήσουν σημείο ιστορικής αναφοράς. Ο αντιδεξισμός, μοιραία αποτελεί τον συνδετικό κρίκο που ενώνει τις ετερόκλητες πολιτικές και κοινωνικές ομάδες που θα πυκνώσουν τις τάξεις του νέου μαζικού κόμματος. Η μεταβολή της ανθρωπογεωγραφίας του ΣΥΡΙΖΑ θα φέρει την εσωκομματική αντιπολίτευση σε δεινή θέση.

Η «πασοκοποίηση» δεν πρέπει να είναι ταμπού, αρκεί να οριστεί το περιεχόμενό της και φυσικά να μην εξαντληθεί σε μεταγραφές στελεχών από το πάλαι κραταιό Κίνημα που, ανεξάρτητα από ιδιοτελή ή μη κίνητρα, αναζητούν πολιτική στέγη. Ο ΣΥΡΙΖΑ, ως ηγέτιδα πολιτική δύναμη της Δημοκρατικής Παράταξης, είναι ιστορική συνέχεια του ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα ή είναι του ΠΑΣΟΚ του Σημίτη;

Ο Αλέξης Τσίπρας από το 2013 ενσωμάτωσε στις ομιλίες του το ιστορικό συμβάν της «Αλλαγής» του 1981, ακόμη και τον Γέρο της Δημοκρατίας, τον πρωθυπουργό των Δεκεμβριανών που, όμως, έχει το σύμβολο της Δημοκρατικής Παράταξης 20 χρόνια μετά και ο ηγέτης του ανένδοτου αγώνα. Η πολιτική είναι μία δυναμική διαδικασία, χωρίς σταθερές. Το περασμένο καλοκαίρι σε μία ανάρτησή του στο twitter ο Αλέξης Τσίπρας ανέφερε μεταξύ άλλων για τον Ανδρέα Παπανδρέου «Κατάφερε να συσπειρώσει τη μεγάλη πλειοψηφία του δημοκρατικού & προοδευτικού κόσμου», περιέγραψε με λίγα λόγια το δύσκολο εγχείρημα που έχει αναλάβει ο ίδιος ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ.

Όσο και αν ο Ανδρέας Παπανδρέου, όχι απλά ως πρόσωπο, αλλά ως συμβολισμός στην σύγχρονη πολιτική ιστορία του τόπου, «στοιχειώνει» και δημιουργεί εφιάλτες σε εκείνο το εναπομείναν σύστημα που ορίζουμε ως «ΣΥΡΙΖΑ του 3%», ο Αλέξης Τσίπρας πρέπει να βρει το θάρρος, να νικήσει τις όποιες αγκυλώσεις έχουν ακόμη και πρόσωπα του στενού του περιβάλλοντος και να ορίσει τον ΣΥΡΙΖΑ ως συνεχιστή της μεγάλης δημοκρατικής παράδοσης της οποία κρίκοι είναι τόσο ο Ανδρέας Παπανδρέου, όσο και ο ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας.

Τις προάλλες ορίζοντας τον ΣΥΡΙΖΑ ως τη ραχοκοκαλιά της Δημοκρατίκής Παράταξης στο Κάραβελ, ο Αλέξης Τσίπρας έκανε αυτό που γράψαμε πιο πάνω ότι έπρεπε να κάνει. Κατέστησε απολύτως σαφές και δηλωτικό ότι ο ΣΥΡΙΖΑ ηγείται της δημοκρατικής παράταξης.