LaPolitica

Από την εποχή των διαδικασιών για τη διαδοχή του Ανδρέα Παπανδρέου στο ΠΑΣΟΚ, τμήματα της εγχώριας ελίτ είχαν αποφασίσει να τοποθετήσουν το όνομα του Κώστα Σημίτη στη λίστα με τα «ιερά τοτέμ» της πολιτικής ζωής.

Γύρω στο 1995 σύσσωμο το κατεστημένο είχε αποφασίσει – για λόγους που εξηγήθηκαν στη συνέχεια (ένταξη της Ελλάδας στη ζώνη του ευρώ, Ολυμπιακοί αγώνες, πάρτι με τη Siemens, όργιο σκανδάλων κλπ) – να προωθήσει την περίπτωση Σημίτη, όχι μόνο στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, αλλά και στην πρωθυπουργία.

Να αναφέρουμε μόνο ένα παράδειγμα: Ενώ κάπου στο 1994, ο τότε πανίσχυρος άνδρας του Δημοσιογραφικού Οργανισμού Λαμπράκη, Σταύρος Ψυχάρης μιλώντας, σε μία από τις σπάνιες φορές, δημόσια για τον Μιλτιάδη Έβερτ τον καλωσόριζε ως «μελλοντικό πρωθυπουργό», στη συνέχεια αποφάσισε να πραγματοποιήσει θεαματική στροφή αποφασίζοντας να στηρίξει τον Κώστα Σημίτη, δηλώντας «πράσινος» στο ποδόσφαιρο και την πολιτική, εννοώντας βέβαια ότι είναι Παναθηναϊκός και ΠΑΣΟΚ.

Ο Κώστας Σημίτης έγινε πρωθυπουργός, συνδύασε το όνομά του με μεγάλα γεγονότα (ευρωζώνη, ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έργα υποδομών κλπ), αποχώρησε βελούδινα δίνοντας το δαχτυλίδι στον Γιώργο Παπανδρέου, αποφεύγοντας έτσι την προσωπική συντριβή το 2004, αλλά παρά την αποχώρησή του από την ενεργή πολιτική σκηνή ποτέ δεν έπαψε να απασχολεί τις συζητήσεις γύρω από τα πολιτικά πράγματα, είτε ως πρωθυπουργός, είτε ως πρώην πρωθυπουργός. Η παρουσία και οι τοποθετήσεις του για κρίσιμα ζητήματα, είτε της πολιτικής, είτε της οικονομίας, είτε της διπλωματίας και των διεθνών σχέσεων της χώρας είναι επιδραστική στα πράγματα, γεγονός που απορρέει από την επιβολή του από ξένους πολιτικούς κύκλους και από εγχώρια οικονομικά και εκδοτικά συμφέροντα ως σταθεράς στο πολιτικό σύστημα.

Φάνηκε αυτό και από τις αντιδράσεις που προκάλεσε το πρόσφατο άρθρο του στην εφημερίδα «Τα Νέα» μέσω του οποίου άσκησε σφοδρή κριτική στον Κώστα Καραμανλή για τα ελληνοτουρκικά.

Αλλά δεν είναι μόνο το γεγονός ότι οι παρεμβάσεις Σημίτη «ταράζουν» τα νερά της πολιτικής ζωής. Ο ρόλος του είναι περίπου θεσμοθετημένος και είτε συμφωνεί, είτε διαφωνεί κάποιος μαζί του οφείλει να παραδεχτεί ότι η επιρροή του είναι ισχυρή σε ολόκληρο το φάσμα και ολόκληρη την έκταση του πολιτικού συστήματος, διαπερνώντας πολλά από τα κόμματα.

Δεν είναι, λοιπόν, μόνο το ΠΑΣΟΚ ή ΚΙΝΑΛ με το οποίο συνδέεται ο Κώστας Σημίτης. Στην κυβέρνηση Μητσοτάκη υπάρχει μία ευρεία ομάδα αξιωματούχων που έχουν ως σημείο αναφοράς τον Κώστα Σημίτη. Ας μην ξεχνάμε ότι το 1996 ένα μεγάλο τμήμα της κεντροδεξιάς εκλογικής βάσης τον είχε ψηφίσει. Ας μην ξεχνάμε επίσης ότι ο σημερινός πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, χρωστάει τα πρώτα του επαγγελματικά βήματα στον Κώστα Σημίτη. Ας μην ξεχνάμε ότι τα αμέσως προηγούμενα χρόνια Νέα Δημοκρατία και Κώστας Σημίτης αντιπολιτεύτηκαν σφοδρά, ως ενιαίο σχήμα, την κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα.

Το κυριότερο, όμως, είναι ότι ο Κώστας Σημίτης ενσαρκώνει μία συγκεκριμένη αντίληψη για την πολιτική και οικονομία και μία στρατηγική που υλοποιήθηκε σε διάφορες φάσεις της πολύ σύγχρονης πολιτικής ιστορίας, είτε στο ζήτημα της ένταξης της Ελλάδας στην ευρωζώνη (στο πλαίσιο μιας «γερμανικής» Ευρώπης), είτε στα εθνικά ζητήματα (βλέπε ελληνοτουρκικά), είτε στη συγκυρία της επιβολής στην Ελλάδα της σκληρής μνημονιακής στρατηγικής (πρωθυπουργός ο Λουκάς Παπαδήμος και στη συνέχεια υπουργός Οικονομικών ο Γιάννης Στουρνάρας), είτε σήμερα που ένοικος του Μεγάρου Μαξίμου είναι ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Τις τελευταίες ημέρες έγιναν τα αποκαλυπτήρια: Κυβέρνηση και Νέα Δημοκρατία δεν έχουν απαντήσει ακόμη (ούτε πρόκειται) στην σφοδρή επίθεση Σημίτη στον Κώστα Καραμανλή. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης για άλλη μία φορά άδειασε τον πρώην πρόεδρο του κόμματός του και πρώην πρωθυπουργό, τον οποιο δεν υπερασπίστηκε ως όφειλε, προκαλώντας την οργή καραμανλικών στελεχών στο εσωτερικό της ΝΔ, που διαπιστώνουν πλέον πως η σημερινή κυβέρνηση έχει ισχυρή «συνιστώσα Σημίτη» στο εσωτερικό της, της οποίας η επιρροή στο σύστημα διακυβέρνησης είναι πολύ ισχυρή.

Το άρθρο Σημίτη στα «Νέα» δεν άφησε ανεπηρέαστο και τον ΣΥΡΙΖΑ. Στην κριτική του Παύλου Πολάκη τον πρώην πρωθυπουργό, αντέδρασαν στελέχη από το μέτωπο της διεύρυνσης του ΣΥΡΙΖΑ – Προοδευτική Συμμαχία, πρόσωπα με «σημιτικό DNA», όπως έντονα λέγεται, ο Παναγιώτης Παναγιώτου, ο Αντώνης Λιάκος και ο Νίκος Μπίστης.

Στον ΣΥΡΙΖΑ ξέσπασε, όπως ήταν φυσικό, αναταραχή και αντιπαράθεση με την… παλαιά φρουρά να εκφράζει – δικαίως – τους φόβους της για τον ρόλο που φιλοδοξούν να διαδραματίσουν πρόσωπα που έχουν ως σημείο αναφοράς τον Κώστα Σημίτη, στη διαδικασία ανασυγκρότησης και διεύρυνσης του κόμματος και κινητοποιούνται προς υπεράσπισή του.

Σε κάθε περίπτωση οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών απέδειξαν ότι ο Κώστας Σημίτης επηρεάζει και διαπρενά οριζόντια τους πολιτικούς φορείς και το πολιτικό σύστημα. ενώ λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος που ενώνει πρόσωπα και πολιτικούς κύκλους οι οποίοι θεωρητικά είναι αντίπαλοι. Όπως γράφτηκε πιο πάνω, θα μπορούσε να πει κάποιος ότι ο ρόλος του είναι ατύπως «θεσμικός» και αυτό είναι κάτι που γνωρίζει και εκμεταλλεύεται ο ίδιος ο Κώστας Σημίτης. Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι ο ρόλος του δεν είναι και επικίνδυνος τόσο για τα ίδια τα κόμματα, όσο και για τη χώρα.