Aρχές Σεπτεμβρίου ο Κυριάκος Μητσοτάκης απέστειλε επιστολή προς τα Ηνωμένα Έθνη με την οποία κατήγγειλε την επιθετική συμπεριφορά της Τουρκίας, δηλώνοντας ταυτόχρονα ότι η Ελλάδα είναι έτοιμη για επανέναρξη διαλόγου υπό προυποθέσεις, οποίος είχε διακοπεί το 2016.

Στην επιστολή γίνονται αναφορές και στις προκλητικές δηλώσεις του Τούρκου ΥΠΕΞ Μεβλούτ Τσαβούσογλου περί «αλληλεπικαλυπτόμενων ισχυρισμών» στην περιοχή που έκανε έρευνες το Oruc Reis, αυτή τη περίοδο.

Επιπλέον, ο πρωθυπουργός υποστηρίζει ότι «δεδομένου, ωστόσο, ότι η Τουρκία πιστεύει ότι υπάρχουν ανταγωνιστικοί ισχυρισμοί, θα πρέπει επίσης να γνωρίζει ότι έχει σαφή υποχρέωση που απορρέει από καθιερωμένους κανόνες του δικαίου της θάλασσας, να διαπραγματευτεί καλή τη πίστει για την επίλυση αυτών των αξιώσεων, εν αναμονή των οποίων Θα πρέπει να αποφύγει την άσκηση ερευνητικών δραστηριοτήτων υδρογονανθράκων σε αυτή τη θαλάσσια περιοχή, καθώς και από οποιαδήποτε άλλη μονομερή πράξη που δεν συμμορφώνεται με τους θεμελιώδεις κανόνες του διεθνούς δικαίου».

Όπως είναι φυσικό παραθέτει και το περιστατικό της σύγκρουσης των φρεγατών Λήμνος και Kemal Reis, το οποίο χαρακτηρίζει ατύχημα το οποίο οι δύο πλευρές συμφώνησαν ότι δεν πρέπει να οδηγήσει σε κλιμάκωση.

Όλη η επιστολή του πρωθυπουργού στον ΟΗΕ:

Θέλω να επισημάνω στα Ηνωμένα Έθνη τα ακόλουθα γεγονότα που μας προκαλούν μεγάλη ανησυχία.

Τους τελευταίους μήνες, η Τουρκία έχει εμπλακεί σε μια σειρά παράνομων και προκλητικών ενεργειών στην Ανατολική Μεσόγειο, ιδίως μετά από την υπογραφή στις 27 Νοεμβρίου 2019, του παράνομου μνημονίου συμφωνίας για τα θαλάσσια σύνορα με την κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης. Αυτό το μνημόνιο δεν εγκρίθηκε ποτέ από το κοινοβούλιο της Λιβύης, όπως απαιτείται από το άρθρο 8 παράγραφος 2 της συμφωνίας Skhirat του 2015, και συνήφθη παρά το γεγονός ότι οι δύο χώρες δεν έχουν κοινά θαλάσσια σύνορα. Επιπλέον, αγνοεί εντελώς την παρουσία των ελληνικών νησιών στην περιοχή.

Ωστόσο, από τις 21 Ιουλίου 2020, έχουμε δει μια μεγάλη κλιμάκωση των τουρκικών επιθετικών πράξεων και ρητορικής που αποτελούν μια ανοιχτή και άνευ προηγουμένου απειλή για την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, καθώς και για την ειρήνη και τη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής.

Πρέπει να τονιστεί ότι, στον πυρήνα των παραπάνω πράξεων, βρίσκεται η πρόθεση της Τουρκίας να στερήσει την Ελλάδα από τα εύλογα και νόμιμα κυριαρχικά της δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο αρνούμενη να αναγνωρίσει τις θαλάσσιες ζώνες των ελληνικών νησιών πέραν των έξι ναυτικών μιλίων, κάτι που αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των διατάξεων του διεθνούς δικαίου της θάλασσας και της διεθνούς νομολογίας.

Πιο συγκεκριμένα, στις 21 Ιουλίου 2020, η Τουρκία εξέδωσε NAVTEX με την οποία ανακοίνωσε τη διεξαγωγή σεισμικών ερευνών από το ερευνητικό σκάφος Oruc Reis στη Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένης μιας περιοχής που υπάγεται στην ελληνική δικαιοδοσία, για την περίοδο μεταξύ 21 Ιουλίου και 2 Αύγουστος 2020. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι σε αυτόν τον συγκεκριμένο τομέα, σύμφωνα με πρόσφατη δήλωση του Τούρκου Υπουργού Εξωτερικών, Mevlüt Çavuşoğlu, «υπάρχουν αλληλεπικαλυπτόμενοι ισχυρισμοί με την Ελλάδα». Δεδομένου, ωστόσο, ότι η Τουρκία πιστεύει ότι υπάρχουν ανταγωνιστικοί ισχυρισμοί, θα πρέπει επίσης να γνωρίζει ότι έχει σαφή υποχρέωση που απορρέει από καθιερωμένους κανόνες του δικαίου της θάλασσας, να διαπραγματευτεί καλή τη πίστει για την επίλυση αυτών των αξιώσεων, εν αναμονή των οποίων Θα πρέπει να αποφύγει την άσκηση ερευνητικών δραστηριοτήτων υδρογονανθράκων σε αυτή τη θαλάσσια περιοχή, καθώς και από οποιαδήποτε άλλη μονομερή πράξη που δεν συμμορφώνεται με τους θεμελιώδεις κανόνες του διεθνούς δικαίου.

Αντ ‘αυτού, η Τουρκία αποφάσισε να αναπτύξει έναν μεγάλο στρατιωτικό στόλο για να συνοδεύσει το παραπάνω σεισμικό ερευνητικό σκάφος Oruc Reis και, επιπλέον, να αυξήσει τη στρατιωτική του παρουσία στο Αιγαίο και σε περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου κοντά στα νησιά της Ρόδου και του Καστελόριζου.

Παρά όλα τα παραπάνω, η Ελλάδα έχει δείξει την ετοιμότητά της να επιλύσει τη διαφωνία της με την Τουρκία σχετικά με την οριοθέτηση των θαλάσσιων περιοχών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, μέσω διαλόγου και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, αλλά όχι υπό συνθήκες στρατιωτικής πίεσης και απειλών.

Επιπλέον, η Ελλάδα υποστήριξε πολύ τις προσπάθειες διαμεσολάβησης της Γερμανίας σχετικά με την επανάληψη των διερευνητικών συνομιλιών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Από την άποψη αυτή, τα δύο Υπουργεία Εξωτερικών συμφώνησαν να ανακοινώσουν την επανάληψή τους.

Με το πρόσχημα, ωστόσο, ότι η Ελλάδα και η Αίγυπτος έχουν συνάψει συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης, η Τουρκία δεν συμφώνησε με την παραπάνω ανακοίνωση και την επανάληψη των διερευνητικών συνομιλιών, παρά τη δηλωμένη «δέσμευσή του για διάλογο».

Περιττό να πούμε ότι αυτή η συμφωνία, η οποία είναι το αποτέλεσμα μακροχρόνιων διαπραγματεύσεων μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, βάσει των σχετικών διατάξεων της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, είναι υψίστης σημασίας για τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, την οποία η Τουρκία και η κυβέρνηση της Λιβύης προσπάθησαν να υπονομεύσουν μέσω μιας παράνομης και παράλογης «οριοθέτησης» μεταξύ των δύο χωρών.

Αντιδρώντας στα παραπάνω, η Τουρκία εξέδωσε νέα NAVTEX για εξερευνητικές δραστηριότητες και έστειλε το Oruc Reis, συνοδευόμενο αυτή τη φορά από 17 πολεμικά πλοία και δύο βοηθητικά πλοία, στην περιοχή. Δύο ελληνικές φρεγάτες παρακολουθούσαν τη δραστηριότητά τους. Ταυτόχρονα, ο τουρκικός στόλος αναπτύχθηκε στο Αιγαίο και οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις τέθηκαν σε επιφυλακή.

Η Τουρκία γνωρίζει καλά ότι η ανάπτυξη μεγάλου αριθμού στρατιωτικών σκαφών μπορεί να προκαλέσει στρατιωτικό συμβάν όπως αυτό που συνέβη στις 12 Αυγούστου 2020. Πράγματι, κατά τη διάρκεια αυτού του περιστατικού, δύο φρεγάτες, η ελληνική Λήμνος και η τουρκική Kemal Reis, συγκρούστηκαν στην περιοχή στην οποία ήταν παρόν το Oruc Reis, λόγω της παραβίασης των σχετικών θαλάσσιων κανονισμών από το τουρκικό σκάφος. Η Kemal Reis υπέστη σοβαρή ζημιά, αλλά οι δύο πλευρές συμφώνησαν να μην κλιμακωθεί η κατάσταση αναγνωρίζοντας ότι το περιστατικό δεν ήταν σκόπιμο. Η ελληνική πλευρά κράτησε το περιστατικό μυστικό, αποφεύγοντας τη δημοσιότητα. Ωστόσο, την επόμενη μέρα, το περιστατικό αναφέρθηκε,διαστρεβλωμμένο, όχι μόνο από τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, αλλά και από τον ίδιο τον Πρόεδρο Ερντογάν.

Επιπλέον, η Τουρκία εξέδωσε πρόσφατα δύο ακόμη NAVTEX, ανακοινώνοντας τη διεξαγωγή παράνομων δραστηριοτήτων από το ερευνητικό σκάφος Oruc Reis, έως τις 13 Σεπτεμβρίου, στην ίδια θαλάσσια περιοχή της προηγούμενης NAVTEX, και μόλις 32 μίλια νότια του ελληνικού νησιού του Καστελόριζο. Ταυτόχρονα, ο τουρκικός στόλος συνεχίζει να αναπτύσσεται σε όλο το Αιγαίο Πέλαγος και γύρω από αυτό το νησί. Θα ήθελα να τονίσω ότι το Καστελόριζο είναι ένα κατοικημένο νησί κοντά στη Ρόδο που αποτελεί μέρος των νησιών των Δωδεκανήσων και το οποίο η Τουρκία προσπαθεί να παρουσιάσει ως ένα απομονωμένο νησί, μακριά από την ελληνική ηπειρωτική χώρα, η οποία κατά την άποψή της εκ των προτέρων δεν δικαιούται ναυτική ζώνες εκτός των χωρικών υδάτων. Ωστόσο, αυτή η θέση είναι αντίθετη με το δίκαιο της θάλασσας και δεν υποστηρίζεται από τη διεθνή νομολογία.

Δεν θα ήθελα να αναφέρω εν προκειμένω την επιθετική και άνευ προηγουμένου ρητορική εναντίον της Ελλάδας από τούρκους ανώτερους αξιωματούχους, συμπεριλαμβανομένου του ίδιου του Προέδρου Ερντογάν και του Υπουργού Εξωτερικών, Mevlüt Çavuşoğlu, ο οποίος απειλεί ανοιχτά να διεξαγάγει πόλεμο εναντίον της Ελλάδας σε περίπτωση που η τελευταία επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στο Αιγαίο στα 12 ναυτικά μίλια . («Στο Αιγαίο, η Ελλάδα δεν μπορεί να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 μίλια…. Αυτό είναι αιτία πολέμου (casus belli)… Δεν πρόκειται να επιτρέψουμε στην Ελλάδα να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα από 6 σε 12 μίλια “,” Είμαι αρκετά ξεκάθαρος. “)

Όλα τα παραπάνω καταδεικνύουν σαφώς την πρόδηλη πρόθεση της Τουρκίας να συνεχίσει την προκλητική συμπεριφορά της απέναντι στην Ελλάδα, έτσι ώστε να δημιουργήσει τετελεσμένα στη θαλάσσια περιοχή της ανατολικής Μεσογείου, εις βάρος των εύλογων και νόμιμων δικαιωμάτων της Ελλάδας, και παρά το γεγονός ότι μια τέτοια συμπεριφορά αυξάνει επικίνδυνα τις εντάσεις και την αστάθεια σε αυτόν τον τομέα.

Επιπλέον, η Τουρκία απειλεί ανοιχτά να χρησιμοποιήσει βία εναντίον της Ελλάδας με τη μαζική παρουσία του στόλου της στην Ανατολική Μεσόγειο και όπως υποδεικνύεται από τις ρητές δηλώσεις των αξιωματούχων της, σε περίπτωση που η Ελλάδα δεν παραδεχθεί τους παράλογους και νομικά αβάσιμους ισχυρισμούς της Τουρκίας. Αυτή η επιθετική συμπεριφορά είναι ενάντια στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, ο οποίος απαγορεύει ρητά στα κράτη να χρησιμοποιούν βία ή να απειλούν να χρησιμοποιήσουν βία στις διεθνείς τους σχέσεις.

Η διεθνής κοινότητα δεν μπορεί και δεν πρέπει να ανέχεται μια τέτοια παράνομη στάση από την Τουρκία που θέτει σε σοβαρό κίνδυνο την περιφερειακή ειρήνη και ασφάλεια, και πρέπει να καλέσει τη χώρα αυτή να σταματήσει αμέσως όλες τις παραπάνω παράνομες δραστηριότητες και να τηρήσει όσα προβλέπονται από τις διατάξεις του Χάρτη και του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων του δικαίου της θάλασσας.

Επιτρέψτε μου να ολοκληρώσω τονίζοντας ότι η Ελλάδα παραμένει προσηλωμένη στις αρχές της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών, όπως διατυπώνονται στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, και είναι έτοιμη να συνεχίσει τον διάλογό με την Τουρκία από το σημείο που διεκόπη τον Μάρτιο του 2016, βάσει του διεθνούς δικαίου, συμπεριλαμβανομένου του δικαίου της θάλασσας. Αυτό απαιτεί, ωστόσο, ότι η Τουρκία από την πλευρά της είναι πρόθυμη να σταματήσει οποιαδήποτε παράνομη δραστηριότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και να αποφύγει προκλητικές δηλώσεις και προκλητικές ενέργειες που εμποδίζουν έναν ουσιαστικό διάλογο.