Tου Martin Arnold

Όταν το μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Fabio Panetta δήλωσε την περασμένη εβδομάδα πως οι πολιτικές στήριξης πρέπει να είναι «σκληρότερες, καλύτερες, ταχύτερες, ισχυρότερες», τα σχόλιά του τροφοδότησαν τις προσδοκίες επενδυτών και οικονομολόγων πως οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα αυξήσουν τον ρυθμό των αγορών ομολόγων.

Αλλά δεν συμφωνούν όλοι οι συνάδελφοί του με τα λόγια του γαλλικού συγκροτήματος ηλεκτρονικής μουσικής Daft Punk, και η προθυμία της ΕΚΤ να αντιμετωπίσει το πρόσφατο sell-off στην αγορά ομολόγων θα τεθεί σε δοκιμασία στη σημερινή συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου της.

Το sell-off τροφοδοτήθηκε από τις προσδοκίες πως μια έντονη οικονομική ανάκαμψη στις ΗΠΑ θα αναθερμάνει τον πληθωρισμό και ώθησε μέλη του συμβουλίου της ΕΚΤ, περιλαμβανομένου του Panetta, να προειδοποιήσουν πως είναι αδικαιολόγητη μια εμβάθυνση των καμπυλών αποδόσεων των ομολόγων της ευρωζώνης. Ανησυχούν πως θα οδηγήσει σε αύξηση του κόστους δανεισμού, ενώ η οικονομία του μπλοκ εξακολουθεί να επιβαρύνεται από τα μέτρα για περιορισμό της εξάπλωσης της Covid-19.

Ωστόσο, άλλα μέλη του συμβουλίου είναι πιο αισιόδοξα. Ο πρόεδρος της Bundesbank Jens Weidmann δήλωσε πρόσφατα πως «δεν θα αποτελεί πηγή ανησυχίας η κάθε μία αύξηση του κόστους χρηματοδότησης», προσθέτοντας πως γενικότερα οι συνθήκες της αγοράς παραμένουν ευνοϊκές.

Ενώ η ΕΚΤ δεν αναμένεται να προχωρήσει σε σημαντικές αλλαγές πολιτικής σήμερα, ωστόσο η πρόεδρός της Christine Lagarde πρέπει να πετύχει μια προσεκτική ισορροπία μεταξύ αυτών των ανταγωνιστικών απόψεων.

Ακολουθούν πέντε σημεία-κλειδιά που θα πρέπει να παρακολουθήσουμε:

Συνθήκες χρηματοδότησης

Οι ονομαστικές αποδόσεις των 10ετών κρατικών ομολόγων της ευρωζώνης σταθμισμένων στο ΑΕΠ έχουν αυξηθεί κατά περίπου 30 μονάδες βάσης φέτος, αλλά εξακολουθούν να είναι πολύ χαμηλά με βάση τα ιστορικά δεδομένα. Η διαφορά μεταξύ των αποδόσεων των 10ετών γερμανικών και ιταλικών ομολόγων -η οποία αποτελεί βαρόμετρο για τις χρηματοοικονομικές πιέσεις- έχει αυξηθεί ελάχιστα από τα τρέχοντα ιστορικά χαμηλά και τώρα κινείται κατά τι πάνω από τις 100 μ.β.

Ωστόσο, ο Panetta είπε πως η δέσμευση της ΕΚΤ τον Δεκέμβριο ότι θα διατηρήσει «ευνοϊκές συνθήκες χρηματοδότησης» έχει θέσει «ένα σημείο αναφοράς», κάτι που σημαίνει πως η αύξηση στα κόστη δανεισμού έκτοτε είναι «ανεπιθύμητη και πρέπει να της αντισταθούμε».

Η Lagarde έχει πει μόνο ότι «η ΕΚΤ παρακολουθεί στενά την εξέλιξη των ονομαστικών αποδόσεων των πιο μακροπρόθεσμων ομολόγων». Οι αναλυτές θα παρακολουθούν προσεκτικά για πιο ξεκάθαρα σημάδια ως προς το πού τοποθετείται το όριο της ΕΚΤ.

Αν η Lagarde «δεν παράσχει μεγαλύτερη σαφήνεια ως προς τον στόχο της ΕΚΤ αναφορικά με τις συνθήκες χρηματοδότησης», προειδοποιεί η Annalisa Piazza της MFS Investment Management, «οι αγορές θα μπορούσαν να εκτιναχθούν, οι βασικές αποδόσεις να κινηθούν υψηλότερα και η καμπύλη να βαθύνει… Το σύνθημα της ΕΚΤ για αποτροπή της σύσφιξης των χρηματοδοτικών συνθηκών θα εκληφθεί ως μη αξιόπιστο».

Αγορές ομολόγων

Παρά τις προειδοποιήσεις από τον Panetta και άλλους κορυφαίους αξιωματούχους της ΕΚΤ τις τελευταίες εβδομάδες, η κεντρική τράπεζα δεν έχει επιταχύνει τον ρυθμό αγοράς ομολόγων μέσω του ύψους 1,85 τρισ. ευρώ Έκτακτου Προγράμματος Αγοράς λόγω της Πανδημίας (PEPP).

«Κάποια στιγμή τα λόγια πρέπει να γίνουν πράξη», ανέφερε o Florian Hense, οικονομολόγος της Berenberg, προσθέτοντας πως η τέταρτη διαδοχική πτώση στις εβδομαδιαίες καθαρές αγορές PEPP σε επίπεδο χαμηλότερο των 12 δισ. ευρώ στην αρχή του μήνα στέλνει «το λάθος σήμα».

Οι περισσότεροι αναλυτές περιμένουν πως η Lagarde θα πει πως το σχεδόν 1 τρισ. ευρώ που απομένει στο πλαίσιο του PEPP θα χρησιμοποιηθεί για να επιταχυνθεί η αγορά ομολόγων, εάν αυξηθούν περαιτέρω οι αποδόσεις.

«Βρισκόμαστε σε ένα πολύ εύθραυστο πρώιμο στάδιο της ανάκαμψης στην Ευρώπη», σημείωνε η Katharina Utermöhl, οικονομολόγος της Allianz. «Μέχρι τουλάχιστον το δεύτερο ήμισυ του έτους, νομίζω πως θα δικαιολογούνταν -αν είχαμε μια αξιοσημείωτη αύξηση στις αποδόσεις- η ΕΚΤ να αγοράσει εμπροσθοβαρώς ομόλογα για να διασφαλίσει την ανάκαμψη, ενόσω συνεχίζονται οι εμβολιασμοί».

Οικονομικές προοπτικές

Η ΕΚΤ θα δημοσιοποιήσει επίσης επικαιροποιημένες προβλέψεις για την ανάπτυξη. Η οικονομία της ευρωζώνης συρρικνώθηκε κατά 0,7% το δ’ τρίμηνο του προηγούμενου έτους και αναμένεται να συρρικνωθεί περαιτέρω τους πρώτους τρεις μήνες του 2021, διολισθαίνοντας σε διπλή ύφεση μετά την ιστορική συρρίκνωση του περασμένου έτους, όταν ξέσπασε ο κορωνοϊός.

Οι οικονομολόγοι ευρύτερα αναμένουν η ΕΚΤ να μειώσει την πρόβλεψή της για το α’ εξάμηνο του έτους, δεδομένου ότι ο υποτονικός ρυθμός του προγράμματος εμβολιασμού στην ΕΕ καθυστερεί την ανάκαμψη. Ο ΟΟΣΑ απηύθυνε την Τρίτη έκκληση στις ευρωπαϊκές χώρες να ανεβάσουν ταχύτητα.

Αλλά αυτό θα μπορούσε να αντισταθμιστεί από μια βελτιωμένη προοπτική για το υπόλοιπο έτους, με ώθηση και από το πακέτο στήριξης 1,9 τρισ. δολαρίων στις ΗΠΑ καθώς και από μια ισχυρή ανάκαμψη στο εμπόριο. Η Goldman Sachs αναμένει η ΕΚΤ να μειώσει την πρόβλεψή της για το τρέχον έτος στο 3,8% από 3,9%, κάτι που θα αντισταθμιστεί από μια μικρή αύξηση στην πρόβλεψή της για το 2022 στο 4,3% από 4,2%.

Αύξηση του πληθωρισμού

Η ευρωζώνη «έσπασε» το σερί πέντε μηνών πτώσης τιμών, με ένα άλμα του πληθωρισμού στο 0,9% τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο. Η κίνηση θα μπορούσε να αποδειχθεί διατηρήσιμη: ορισμένοι αναλυτές προβλέπουν πως το β’ εξάμηνο του έτους ο πληθωρισμός θα μπορούσε να αυξηθεί ακόμα και πάνω από τον στόχο που έχει θέσει η ΕΚΤ, δηλαδή κατά τι χαμηλότερα του 2%.

Αλλά ενώ η ΕΚΤ είναι πιθανόν να αυξήσει τις προβλέψεις της για τον πληθωρισμό για φέτος και το επόμενο έτος, η Lagarde αναμένεται να τονίσει πως αυτό αντανακλά αρκετούς εφάπαξ παράγοντες και πως δεν σημαίνει ότι η κεντρική τράπεζα έχει πετύχει τον βασικό της στόχο.

Το σημαντικό νούμερο που θα πρέπει να παρακολουθούμε είναι η πρόβλεψη για τον πληθωρισμό του 2023, που οι περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι θα παραμείνει αμετάβλητος στο 1,4%.

Νέα στήριξη

Οι κεντρικές τράπεζες σε όλον τον κόσμο καινοτομούν σε μια προσπάθεια να τονώσουν την οικονομική ανάκαμψη από την πανδημία. Η Federal Reserve των ΗΠΑ έχει υποσχεθεί να αφήσει τον πληθωρισμό να ξεπεράσει τον στόχο για να καλύψει το χάσμα της περιόδου που κινούνταν χαμηλότερα του στόχου, ενώ οι κεντρικές τράπεζες της Αυστραλίας και της Ιαπωνίας έχουν υποσχεθεί να διατηρήσουν τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων σε καθορισμένο επίπεδο.

Και οι δυο αυτές επιλογές συζητώνται από την ΕΚΤ στην επανεξέταση της στρατηγικής της, με την πρώτη να θεωρείται ευρύτερα πως είναι πιο πιθανή από τη δεύτερη, όταν ανακοινωθεί το αποτέλεσμα τον Σεπτέμβριο.

Αλλά μέχρι τότε, οι υπεύθυνοι χάραξης είναι πιθανό να «κάνουν κράτει» στην καινοτομία. Οπως σημειώνει ο διαχειριστής χαρτοφυλακίου της Pimco Konstantin Veit, «η ΕΚΤ βρίσκεται στον αυτόματο πιλότο».