Του Άγγελου Στεργίου

Η μετάβαση της επικουρικής ασφάλισης στην κεφαλαιοποίηση είναι κάτι περισσότερο από αυτό που εξαγγέλλεται. Αποτελεί αλλαγή παραδείγματος. Αλλοιώνει ριζικά τον κοινωνικό χαρακτήρα του δημόσιου πυλώνα της κοινωνικής ασφάλισης ιδιωτικοποιώντας τμήμα αυτού.

Η επικουρική σύνταξη παύει να έχει κοινωνική λειτουργία και μετατρέπεται σε είδος υποχρεωτικής αποταμίευσης. Είναι βέβαιο ότι θα οδηγήσει αφενός σε ανασφάλεια μεταξύ των ηλικιωμένων, αφού το ύψος της σύνταξης δεν είναι δεδομένο, αφετέρου σε ανισότητα, αφού δημιουργεί επικουρικές συντάξεις πολλαπλών ταχυτήτων, ανάλογα με την επιλογή του επενδυτικού προγράμματος από τον επενδυτή – ασφαλισμένο.

Το νομοσχέδιο επιχειρεί να παρακάμψει με επιδέξιο τρόπο τους σκοπέλους αντισυνταγματικότητας. Προβλέπει κρατική εγγύηση -διεθνώς πρωτότυπη παραλλαγή μιας σύνταξης που έχει απομακρυνθεί από τον κοινωνικό της ρόλο-, ενώ προστρέχει έμμεσα στους ιδιώτες διαχειριστές, χωρίς να αναφέρει ακριβώς για τις δαπάνες διαχείρισης και ποιους επιβαρύνουν αυτές.

Δηλαδή ο Έλληνας φορολογούμενος ενδέχεται να επιβαρυνθεί για επενδυτικές επιλογές κάποιων ριψοκίνδυνων ασφαλισμένων. Κι αυτή η εγγύηση θα υπολογιστεί στο προβλεπόμενο ανώτατο όριο συνταξιοδοτικής δαπάνης;

Με το προτεινόμενο σύστημα μεταφέρεται ο οικονομικός και δημογραφικός κίνδυνος στους ίδιους τους ασφαλισμένους, αφού είναι οι ίδιοι που θα υποστούν το βάρος της όποιας οικονομικής ύφεσης ή δημογραφικής γήρανσης. Και τι αναμένουμε τα επόμενα χρόνια;

Η υγειονομική κρίση εκτόξευσε την κρατική δαπάνη για συντάξεις στο 13,5%. Και αντί να αναζητήσουμε πόρους για να ενισχύσουμε τις κύριες συντάξεις, αφαιρούμε πόρους από το σύστημα και χρησιμοποιούμε τις όποιες δυνατότητες για τη μετάβαση στο νέο ταμείο.

Το όλο εγχείρημα στηρίζεται σ’ ένα αβάσιμο ευχολόγιο, ότι δηλαδή θα έχουμε ικανοποιητικούς ρυθμούς ανάπτυξης. Τα διάφορα σενάρια και συγκρίσεις ποσών σύνταξης με το παλαιό και νέο σύστημα είναι απλώς μυθεύματα, γιατί αυτή τη στιγμή κανείς δεν είναι σε θέση να κάνει προβλέψεις ούτε για το επόμενο έτος.

Οι προβλέψεις δεν γίνονται με βάση το παρελθόν, αλλά με βάση το μελλοντικό περιβάλλον. Και δεν είναι μόνο η αβεβαιότητα των χρηματαγορών που κάνει το όλο εγχείρημα άστοχο και άκαιρο. Στα επόμενα χρόνια, σε μια διασπασμένη και επισφαλή αγορά εργασίας, η συσσώρευση ασφαλιστικού «πλούτου» θα είναι προβληματική.

  • Ο Άγγελος Στεργίου είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ